أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)
121
مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )
مقام ابراهيم است واقعا در حالتى كه مقام شريف مذكور عبارت از يك پارچه سنگ است آيات بسيارى را جامع است . بودن اثر اقدام مبارك حضرت خليل در سنگ مزبور و فر رفتن پاهاى آن حضرت تا پاشنه به آن سنگ و به خلاف معجزات ساير پيغمبران محفوظ ماندن آن از يهود و نصارا و مشركين و ملحدين كه دشمن آن هستند سالهاى سال از آيات عجيبه مخصوصه بوده ؛ و با همهء اينها محقّق است كه مقام شريف ابراهيم آيات بسيارى را شامل است . در حق مقام ابراهيم سه روايت هست : روايت اول : سنگى است كه حضرت ابراهيم هنگام تأسيس مكّه او را نشستنگاه قرار داده بود كه در روى اين سنگ اثر اقدام مبارك آن حضرت مانده است . روايت دوم : زمانى كه حضرت ابراهيم براى ديدن پسر خود حضرت اسمعيل از شام به مكّه رفت ، زوجهء حضرت اسماعيل پدر شوهر « 1 » خود را شست و شو نمود و حضرت خليل آنوقت در روى سنگى قرار گرفته بود كه پاهاى مبارك او در روى اين سنگ جاى گرفت . روايت سيّم : سنگى كه حضرت ابراهيم بر فراز آن رفته و خلق را به حج دعوت مىكرد همين سنگ است كه مقام ابراهيم گفته مىشود كه در آن سنگ نشانهء پاهاى مبارك آن حضرت مانده است . نتيجه نظر به تدقيقات مرحوم مفسّر قفّال اين وقايع ثلاثه هرسه در يك سنگ واقع شده و هرسه از روايات سالفة الذكر صحيح است و ليكن روات نتوانستهاند كيفيت را در نقل تفهيم نمايند . انتهى . كسانى كه مشاعرى را كه حاوى اوست زيارت و ايفاى نسك حج كرده و عودت
--> ( 1 ) . متن : زوجهء حضرت اسماعيل پدر زن خود را . . . .